• حرم امام رضا (ع)

حرم امام رضا (ع)

  (Imam Reza (AS))   

نوشتن نظر


حرم مطهر حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در قلب مشهد مقدس قرار دارد و روزانه پذیرای صدها هزار زائر و عاشق می باشد. شکل هندسی حرم تقریبا مربع است و مساحت آن حدود 182 هزار متر مربع می باشد.

مسیرهای تشرف به حرم

در هرکجای مشهد که باشید باید یکی از 4 مسیر زیر را برای تشرف به حرم انتخاب کنید :

1) مسیر غربی حرم : خیابان شیرازی - مبادی ورودی - بست شیخ طوسی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره یکی از دو مسیر زیر را باید طی کنید :
الف) سمت راست (از طریق صحن جمهوری اسلامی) : صحن جمهوری اسلامی --> دارالولایة --> دارالسیادة --> دارالحفاظ --> روضه منوره (از طریق کفشداری 15 و 16)
ب) سمت مقابل (از طریق صحن انقلاب اسلامی) : صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)

2) مسیر شمالی حرم : خیابان طبرسی - مبادی ورودی - بست شیخ طبرسی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره فقط از طریق مسیر صحن انقلاب اسلامی می توانید به روضه منوره برسید:
صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)

3) مسیر شرقی حرم : خیابان نواب صفوی - مبادی ورودی - بست شیخ حر عاملی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره یکی از دو مسیر زیر را باید طی کنید:
الف) سمت مقابل (صحن انقلاب اسلامی) : صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)
ب) سمت چپ (صحن آزادی) : از طریق صحن آزادی به دو روش می توانید به روضه منوره برسید:
  ب-1) صحن آزادی --> دارالسعادة --> گنبد حاتم خانی --> روضه منوره
  ب 2) صحن آزادی --> دارالسرور --> دارالسلام --> دارالحفاظ --> روضه منوره

4) مسیر جنوبی : خیابان امام رضا(ع) و خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو) دو خیابانی هستند که که از جنوب به حرم امام رضا(ع) می رسند. خیابان امام رضا(ع) شما را به باب الرضا می رساند و خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو) شما را  به باب الجواد که هر دوی این باب ها شما را به صحن جامع رضوی که بزرگترین صحن حرم می باشد، می رسانند.
اگر از این صحن سه مسیر اصلی برای رسیدن به روضه منوره وجود دارد:
الف) صحن جامع رضوی --> رواق امام خمینی -->  روضه منوره
ب) صحن جامع رضوی --> صحن قدس --> مسجد گوهرشاد --> روضه منوره ( از طریق کفشداری های 11 و 12 (ویژه برادران))
ج) صحن جامع رضوی --> بست شیخ بهایی --> رواق دارالولایة --> روضه منوره (از طریق کفشداری های 13 و 14)

صحن های حرم

فضاهای باز اطراف مرقد منور امام صحن نام دارند. در مجموع 9 صحن در مجموعه حرم امام رضا(ع) قرار دارد که 8 عدد از آنها در حال حاضر ساخته شده است و یکی دیگر از آنها در مرحله ساخت می باشد.

صحن انقلاب اسلامی (صحن عتیق یا صحن کهنه) : قدیمی ترین و باشکوه ترین صحن حرم که ساخت آن به سال 875 ه.ق. بر میگردد و در شمال روضه منوره قرار دارد، صحن انقلاب اسلامی می باشد. در ضلع جنوبی این صحن پنجره فولاد معروف امام رضا(ع) و ایوان طلای حضرت قرار دارند. مقبره شیخ حرعاملی و آرامگاه مرحوم شیخ حسنعلی اصفهانی (معروف به نخودکی) در شمال و مقبره شیخ مجتبی قزوینی در جنوب غربی این صحن واقع شده اند. این صحن شامل چهار ایوان می باشد که ایوان طلای نادری در جنوب، ایوان عباسی در شمال، ایوان ساعت در ضلع غربی و ایوان نقاره خانه در ضلع شرقی این صحن قرار دارند. در میانه این صحن نیز سقاخانه نادری قرار دارد که به سقاخانه اسماعیل طلایی (اسمال طلا!) معروف است. آیین نقاره نوازی از بالای ایوان نقارخانه برگزار می شود.

صحن آزادی (صحن نو) : این صحن در شرق روضه منوره واقع شده است و از بناهای زمان فتحعلی شاه می باشد. این صحن نیز شامل چهار ایوان است که به نام های ایوان طلا (ایوان غربی)، ایوان باب الحکمه (ایوان شمالی)، ایوان غربی و ایوان باب السلام (ایوان شرقی) شناخته می شوند. شیخ جعفر مجتهدی در حجره 24 این صحن قرار  دارد.

صحن جامع رضوی : بزرگترین صحن حرم با مساحت 117584 متر مربع در جنوب روضه منوره قرار دارد. این صحن گنجایش 70000 نمازگزار را دارد. (در صحن مسجد جامع هندوستان که یکی از بزرگترین مساجد جهان شناخته می شود، 25000 نفر نمازگزار می توانند همزمان نماز بخوانند.)

صحن جمهوری اسلامی : این صحن در غرب روضه منوره قرار دارد و جزو صحن هایی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ساخته شده است. در میانه این صحن سقاخانه 8 ضلعی قرار دارد که جزو اولین مکان هایی در ایران است که از چشم های الکترونیکی برای سیستم آب آن استفاده شد. در نزدیکی این سقاخانه نیز ساعت آفتابی ای قرار دارد که در تمام فصول سال ظهر شرعی را نمایش می دهد. این صحن شامل چهار ایوان به نام های ایوان طلا یا باب الولایه (ایوان شرقی)، باب العلم (ایوان شمالی)، باب الغدیر (ایوان غربی) و باب الشهاده (ایوان جنوبی) می باشد.

صحن قدس : در این صحن سقاخانه ای وجود دارد که نمای آن شبیه ساختمان قدس (قبله اول مسلمین) است و اندازه آن یک هشتم اندازه واقعی قدس می باشد.

صحن غدیر : در ضلغ غربی این صحن مجتمع تجاری غدیر قرار دارد که سرویس های بهداشتی حرم نیز در آن می باشد.

صحن رضوان : طراحی این صحن به پایان رسیده است و به زودی ساخت آن شروع می شود.

صحن کوثر : در جنوب شرقی روضه منوره واقع شده است و مساحت آن 15580 متر مربع است.

صحن هدایت : در شمال شرقی روضه منوره واقع شده است و مساحت آن 1440 متر مربع است.

بست های حرم

بست به فضای خارج صحن ها می گویند. در فضای این بست ها زائر می تواند از لحاظ روحی و جسمی خود را آماده تشرف به ساحت امام کند.

بست شیخ حرعاملی :
این بست که در شرق صحن انقلاب قرار دارد، مسیر ورود زائران از خیابان نواب صفوی می باشد. تاریخ ساخت این بست به عهد صفویه بر می گردد و 115 متر طول و 21 متر عرض دارد. دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مهمان سرای حضرت و وضوخانه در این بست قرار دارند و از طریق ورودی زیرگذر واقع در این بست می توان به رواق دارالحجه دسترسی داشت. قدیمی ترها این فضا را بست سفلی و یا بست پایین می نامند. این بست به صحن آزادی نیز راه دارد.

بست شیخ طوسی :
این بست در غرب صحن انقلاب قرار دارد و به بست بالا یا علیا معروف است. 86 متر طول و 30 متر عرض دارد و از آثار عهد صفویه می باشد. کتابخانه مرکزی آستان قدس و ورودی دیگر زیر گذر دارالحجه در این بست قرار دارند. همچنین شما از این بست می توانید وارد صحن جمهوری اسلامی شوید.

بست شیخ بهایی :
این بست در جنوب غربی حرم و در جنوب رواق دارالولایه قرار دارد.129 متر طول و 31.75 متر عرض دارد. در شمال این بست ورودی رواق دارالولایه و گذرگاه ورود مسجد گوهرشاد قرار دارد و جنوب این بست به صحن جامع رضوی منتهی می شود. در غرب بست ، هشتی ورود به صحن جمهوری اسلامی و رواق دارالرحمه و همچنین کتابخانه مسجد گوهرشاد و وضوخانه وجود دارد. در شرق این بست نیز یک ورودیه به راهروی مسجد گوهرشاد و یک ورودیه به صحن قدس وجود دارد. این بست پس از پیروزی انقلاب اسلامی ساخته شد.

بست شیخ طبرسی :
این بست در شمال صحن انقلاب قرار دارد.86.5 متر طول و 24 متر عرض دارد. دانشگاه علوم اسلامی و کتابخانه رضوی در دو سمت این بست قرار دارند.


رواق های حرم

اماکن سرپوشیده اطراف حرم، رواق نام دارد. در حال حاضر 28 رواق در حرم وجود دارد. جهت پیدا کردن هرکدام از این رواق ها در حرم، از نقشه حرم استفاده نمایید.

یکی از باشکوه ترین رواق های حرم که در بین سالهای 1350 تا 1352 ه.ش. ساخته شده است.

رواق دارالزهد

همه روزه در دو نوبت صبح و شب حافظان و قاریان قرآن در این رواق مراسم اجرا می کنند.
این رواق را بانو گوهرشاد در قرن نهم ساخته است.

رواق دارالحفاظ

امدفن شیخ بهاء  الدین عاملی معروف به شیخ بهایی در وسط این رواق قرار دارد. این رواق منزل و مدرسه شیخ بهایی در زمان اقامتش در مشهد بوده است.

رواق شیخ بهاء الدین

این رواق در قرن نهم و همزمان با مسجد گوهرشاد ساخته شده است و سادات زیاد به این رواق می آمده اند.

رواق دار السیاده

این رواق در سال 1353 ه.ش. بنا شده است.

رواق درالعباده

در عهد صفویه و در سال 1010 ه.ق. این رواق ساخته شده است.

رواق گنبد حاتم خانی

کوچکترین رواق حرم می باشد.

رواق دارالخلاص

در عهد صفویه و در سال 1021 ه.ق. این رواق ساخته شده است که از لحاظ معماری و استفاده از هنرهای مختلف جزو رواق های بسیار باشکوه شناخته می شود.

رواق گنبد الله وردیخان

یکی از بزرگترین رواق های حرم که در قسمت بالاسر حضرت واقع شده است و هم قسمت مردانه دارد و هم قسمت زنانه و هم قسمت خانوادگی

رواق دارالولایه

ملا محسن فیض کاشانی در سال 1072 ه.ق. این رواق را ساخته است. در ضلع شمالی این رواق، پنجره فولاد صحن انقلاب قرار دارد.

رواق توحید خانه

نزدیک ترین مکان به مدفن مقدس امام رضا(ع) در این رواق قرار دارد که با لوستری سبز رنگ محل آن مشخص شده است.

رواق دارالاجابه

این رواق در عهد صفویه ساخته شده است.

رواق دارالفیض

این رواق بیشتر کاربری فرهنگی دارد.

رواق دارالهدایه

این رواق به ایوان طلای صحن انقلاب راه دارد و در دو عصر صفویه و تیموریان ساخته شده است.

رواق دارالشکر

این رواق جهت پذیرایی فرهنگی از مهمانان خارجی مورد استفاده قرار می گیرد.

رواق دارالرحمه

این رواق از شمال به ایوان طلای صحن انقلاب راه دارد.

رواق دارالشرف

 

رواق دارالحکمه

این بنا در سال 1031 ه.ق. ساخته شده است

رواق دارالضیافه

مدفن شیخ قزوینی و شیخ نخودکی در این رواق قرار دارد.
این رواق تنها رواقی است که سمت قبله با سمت زیارت حضرت هم راستا می باشد.

رواق دارالحجه

این رواق از شرق به ایوان طلای صحن آزادی راه دارد و در سال 1251 ه.ق. ساخته شده

رواق دارالسعاده

این رواق در گذشته صحن موزه بوده است.

رواق امام خمینی

در زمان ساخت مسجد گوهرشاد این رواق نیز به دستور گوهرشاد ساخته شد.

رواق دارالسلام

رواق شیخ حرعاملی رواق شیخ طوسی رواق دارالکرامه

رواق دارالذکر

رواق دار العزه

رواق دارالسرور

دیگر بخش های حرم

ساعت صحن انقلاب: این ساعت در تاریخ 22 بهمن 1333 از هامبورگ آلمان خریداری شده و به مشهد آورده شد و در فروردین 1334 در بالای ایوان غربی صحن انقلاب نصب شد. این ساعت از ساعت قرار گرفته در صحن آزادی کوچکتر است. سال ساخت این ساعت 1954 م. می باشد.

ساعت صحن آزادی : اولین و قدیمی ترین ساعت حرم مطهر، ساعت صحن آزادی می باشد که بر روی ایوان جنوبی نصب شده است. این ساعت ساخت منچستر انگلستان می باشد و امین الملک، صدراعظم ایران در زمان ناصرالدین شاه آن را به حرم اهداء کرده است.سال ساخت این ساعت 1893 م. می باشد.

سقاخانه : این سقاخانه بین سالهای 1144 تا 1145 ه.ق. و در زمان نادرشاه افشار ساخته شده است. سنگاب آن بصورت سنگ مرمر یکپارچه بوده که از هرات به ایران آورده شده است. پوشش طلایی گنبدی این بنا توسط شخصی به نام اسماعیل خان ساخته شده است.

پنجره فولاد: در دوره صفوی و با پیشنهاد ملا محسن فیض کاشانی این پنجره در صحن انقلاب نصب شد. فلسفه نصب آن نیز این بوده است که چون در گذشته شبها درهای حرم را می بستند، پنجره ای قرار داده بودند که زائرین بتوانند از طریق آن مرقد مطهر را مشاهده کرده و دعا بخوانند.

مسجد گوهرشاد : در سال 821 ه.ق. و در عصر تیموری این مسجد به دستور بانو گوهرشاد (همسر شاهرخ تیموری)، در جنوب روضه منوره ساخته شد. ایوان جنوبی این مسجد با نام ایوان مقصوره با 25.5 متر ارتفاع یکی از باشکوه ترین ایوان های حرم می باشد. گنبد آبی رنگی که بر فراز ایوان مقصوره قرار دارد با ارتفاع 41 متری اش و دو مناره 43 متری اطراف آن از مشخصات ویژه این مسجد می باشد. ایوان جنوبی شمالی این مسجد دارالسیاده و ایوان شرقی و غربی آن به ترتیب ایوان اعتکاف و ایوان شیخ بهاءالدین نام دارند. نام بانوگوهرشاد به عنوان بانی مسجد بر روی ایوان شمالی مسجد بر روی کاشی ای معرق به رنگ زرد با خط ثلث نوشته شده است.

منبر صاحب الزمان(عج) : این منبر که در کنار محراب ایوان مقصوره قرار دارد از لحاظ قدمت و شیوه ساخت حائز اهمیت است. این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی به شیوه منبت کاری و بدون استفاده از میخ توسط استاد محمد نجار خراسانی ساخته شده است. قدمت این منبر به زمان فتحعلی شاه قاجار بر می گردد. با توجه به اینکه سازنده این منبر با این نیت این منبر را ساخته که حضرت صاحب الزمان پس از ظهور بر روی آن ایراد خطبه کنند، در بین مردم این منبر بدین نام معروف گردیده است.

روضه منوره : بنیان اصلی بنای روضه منوره که ضریح حضرت در آن قرار دارد، در قرن پنجم هجری و در زمان سلطان محمود غزنوی گذاشته شده است. تا قبل از آن بنایی ساده بر روی مرقد حضرت قرار داشت که در قرن چهارم هجری سبکتکین غزنوی آن را ویران کرده بود. بنای فعلی از لحاظ ساختار کلی تقریبا همای بنای اولیه می باشد که بیش از 1000 سال قدمت داردو پس از توسعه 139 متر مربع شده است.

مسجد بالاسر : این مسجد که از لحاظ قدمت بعد از روضه منوره تاریخی ترین قسمت حرم می باشد، در سال 425 ه.ق. و در دوره غزنویان در غرب ضریح و و در قسمت بالاسر حضرت ساخته شده است. دو رکعت نماز در این مسجد بسیار سفارش شده است. در ضلع جنوبی این مسجد محرابی زیبا قرار دارد.

ضریح : از زمان صفویه تا کنون 5 ضریح بر روی مرقد مطهر امام رضا(ع) قرار گرفته است. از وضعیت ضریح های حضرت قبل از زمان صفویه اطلاعات دقیقی در دسترس نیست. 

*ضریح اول : ضریح چوبی صفوی :  در سال 957 ه.ق. و در زمان طهماسب بن اسماعیل صفوی این ضریح چوبیِ طلا و نقره کوب بر روی مرقد حضرت نصب شد.
* ضریح دوم : ضریح نگین نشان نادری : ضریح فولادی مرصعی که در سال 1160 ه.ق. توسط نوه نادرشاه افشار به حرم هدیه و بر روی مرقد حضرت قرار گرفت. این ضریح تا سال 1379 که ضریح پنجم نصب شد بر روی مرقد حضرت قرار داشت و ضریح های سوم و چهارم بر روی آن قرار می گرفت. پس از آن نیز با توجه به نیت واقف ضریح را به سرداب انتقال دادند و مجدد بر روی مرقد منور امام نصب کردند.
*ضریح سوم : ضریح فولادی قاجاری : ضریحی فولادی که در عهد سلطنت فتحعلی شاه قاجار و در سال 1238 ه.ق. روی ضریح دوم نصب گردید.
*ضریح چهارم (ضریح شیر و شکر) : ضریحی از طلا و نقره که در سال 1338 پس از برداشتن ضریح سوم، بر روی ضریح دوم نصب گردید.
*ضریح پنجم (ضریح آفتاب) : این ضریح که ضریح فعلی حرم نیز می باشد با ترکیبی از آهن، فولاد و چوب گردو ساخته شده است و روی آن به وسیله طلا و نقره پوشیده شده است. در چهار سوی این ضریح چهارده دهانه به نشانه چهارده معصوم و طراحی گل های پنج و هشت پر، نمادی از خمسه طیبه و هشتمین حجت خدا می باشد. طرح گل های آفتابگردان ضریح نمادی از لقب شمس الشموس حضرت علی بن موسی الرضا (ع) است. این ضریح در روز سه شنبه 16 اسفند 1379 ه.ش. همزمان با عید سعید قربان و با حضور آیت الله خامنه ای افتتاح و جایگزین ضریح چهارم و ضریح دومی که در زیر آن قرار داشت، شد.

گنبد : گنبد دارای دو پوشش می باشد. پوشش اول همان سقف حرم است که از قسمت روضه منوره قابل مشاهده می باشد و به آن قبه گفته می شود و پوشش دوم که همان گنبد اصلی است بر فراز آن قرار دارد. فاصله خالی بین دو پوشش بیش از 13 متر می باشد. ارتفاع قبه از کف حرم 18.80 متر و ارتفاع بالاترین نقطه گنبد از کف حرم برابر با 31.20 متر می باشد.

مناره ها (گلدسته ها) : به بناهای بلندی که بر روی ایوان ها قرار دارد و محلی بوده است برای اذان گویی مناره یا گلدسته می گویند. اکنون با احتساب دو مناره مسجد گوهرشاد، حرم دارای 12 مناره می باشد که دو عدد از آنها طلایی بوده و بر روی دو ایوان شمالی و جنوبی صحن انقلاب قرار دارند. بلند مناره قرار گرفته بر روی ایوان طلا از کف حرم برابر 40.5 متر می باشد و محیط آن نیز 13 متر است. لازم به ذکر است که دو مناره طلایی حرم در دو زمان متفاوت ساخته شده است و قدمت ساخته شان متفاوت است.

آیین های حرم

آیین غبار روبی : در زمان اجرای این آیین درب های حرم را می بندد و کسی از زائرین نمی تواند از نزدیک این آیین را تماشا کرده و یا در آن شرکت کند.

آیین مراسم تحویل کشیک : حدود یک ساعت پس از طلوع آفتاب تمام خدمه در یکی از رواق های گنبدحاتم خانی، دارالسعاده و یا دارالحکمه جمع می شوند و با آیینی خاص خدام قبلی مسئولیتشان را به خدام جدید تحویل می دهند.

خطبه شب های شهادت : در شب عاشورا و شب شهادت امام رضا(ع) این مراسم در صحن های انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی توسط خدام برگزار می شود.

مراسم شام غریبان : شب های بعد از شب عاشورا و شب شهادت امام رضا(ع) این مراسم توسط خدام در صحن جمهوری اسلامی برگزار می شود.

مراسم صفه : همه روزه نیم ساعت قبل از طلوع آفتاب و بلافاصله بعد از نماز مغرب و عشاء این مراسم در دارالحفاظ و یا دارالسلام توسط خدام اجرا می شود.

آیین گل آرایی : هر روز صبح قبل از ساعت 8 گل های روی ضریح با آیینی خاص توسط سرکشیک خدام تعویض می شود. گل های روز قبل نیز در محل دارالقرآن واقع در صحن جمهوری اسلامی به زائرین هدیه داده می شود.

آیین نقاره نوازی : به غیر از دو ماه محرم و صفر و ایام سوگواری، همه روزه دقایقی قبل از طلوع آفتاب و دقایقی قبل از غروب آفتاب مراسم نقاره نوازی در نقارخانه صحن انقلاب انجام می شود. این مراسم با نواختن طبل و کرنا صورت می گیرد و آخرین ضربت نقاره نوازی نشانه طلوع و یا غروب آفتاب است. آیین نقاره نوازی از سال 860 ه.ق. شروع شده است و تا کنون ادامه داشته است. فقط یک بار در بین سال هال 1312 ه.ش. تا 1320 ه.ش. رضاخان دستور داد تا نقاره نوازی تعطیل شود.

کفشداری های حرم

توضیحات

محل کفشداری

شماره کفشداری

ردیف

ویژه خواهران

صحن انقلاب اسلامی

 1 - 2 - 3 - 4

1

ویژه خواهران

صحن آزادی

5 - 6

2

ویژه برادران

صحن آزادی

7

3

ویژه برادران

جنب رواق امام خمینی

8

4

ویژه برادران

مسجد گوهرشاد

11 - 12

5

ویژه برادران

رواق شیخ بهاء الدین

13

6

ویژه خواهران

رواق شیخ بهاء الدین

14

7

خانوادگی

صحن جمهوری اسلامی

15

8

ویژه برادران

صحن جمهوری اسلامی

16

9

ویژه خواهران

صحن جمهوری اسلامی

17

10

خانوادگی

دارالرحمه

18

11

ویژه خواهران

رواق امام خمینی

19 - 20

12

ویژه برادران

رواق امام خمینی

21 - 22

13

توصیه های خودمونی

1) اگر دوست داری که از برنامه های متنوع حرم که شامل سخنرانی ها و دعاها و جلسات اعتقادی و ... می شود استفاده کنی، به کمک اطلاعیه هایی که در تابلوی اعلانات ورودی های حرم قرار دارد، زمان آنها را پیدا کن و برنامه هایت را متناسب با آن تنظیم کن

2) اگر حرم بودی و خیلی حس و حال دعا و نماز خواندن رو نداشتی، نقاط زیر برای استراحت و یک خلوت خودمونی با امام رضا(ع) خیلی چسبه :

* صحن انقلاب - فاصله ما بین سقاخانه و نقارخانه: اینجا می تونی در قدیمی ترین صحن حرم بنشینی و گنبد طلایی امام رضا(ع) رو در کنار پنجره فولاد و ایوان طلاش نگاه کنی و لذت ببری و تو دلت با آقا حرف بزنی
* صحن گوهرشاد - ورودی روبروی کفشداری 11: تماشای گنبد طلای امام رضا(ع) از اینجا هم حس و حال خاص خودش رو داره.
* صحن گوهرشاد - پنجره اتاق پاسخ به شبهات: از این پنجره می تونی ضریح امام رضا(ع) رو بدون فشار تماشا کنی. پشت این پنجره هم فضای مردانه است و محل مناسبی برای مردها که بنشینند و ضریح و تماشا کنند.
* صحن جمهوری: این صحن که یکی از زیباترین صحن های حرم نیز هست، محل مناسبی برای قرارهای خانوادگیه. شما می توانید هم در این صحن بنشینید و از فضای ملکوتیه آن لذت ببرید و هم می توانید با توجه به اینکه هم کفشداری برای خواهران در این صحن وجود دارد و هم کفشداری برای برادران، قرارهایتان را در این صحن گذاشته و به روضه منوره جهت زیارت بروید.

3) در دقایق نزدیک به اذان ها قوانین رایج در حرم تغییر می کند و برخی از ورودی ها بسته می شود و یا برخی قسمت ها که برای خانم ها و آقایان بود فقط ویژه یکی از این دو گروه می شود. ترجیحا اگر می خواهید نماز را در حرم بخوانید، حداقل نیم ساعت قبل از اذان به حرم بروید.

4) در اکثر رواق های حرم تلفن هایی وجود دارد که می توانید از طریق آن با قسمت های تطهیر، انتظامات و آگاهی حرم ارتباط برقرار کنید. در کنار این تلفن ها تابلویی قرار دارد که شما را راهنمایی می کند که با چه شماره ای با کدام قسمت ارتباط برقرار کنید.

5) یک ساعت پس از نماز صبح یکی از بهترین زمان ها برای زیارت حرم است. چون هم کسانیکه شب تا صبح حرم بوده اند و هم کسانیکه برای نماز صبح آمده بودند، حرم را ترک می کنند. در این زمان می توانی در یک هوای خوب و یک حرم نسبتا خلوت، زیارت خوبی رو تجربه کنی.

6) اگر افراد مسن همراه شما هستند هم می توانید از ورودی های حرم صندلی چرخ دار بگیرید و هم می توانید از ماشین هایی که ویژه افراد مسن در حرم در حال تردد هستند، استفاده کنید. در حال حاضر صندلی های چرخ دار را می توانید با ارائه گذرنامه، کارت ملی، شناسنامه و گواهینامه از ورودی های باب الرضا، باب الجواد، شیخ طوسی، شیخ طبرسی، شیخ حر عاملی و پارکینگ 1 و پارکینگ 3 دریافت کنید. در صورتیکه کارت شناسایی همراه ندارید می توانید از خدامی که به صورت افتخاری در همین محل ها ایستاده اند کمک بگیرید تا شما یا همراه مسن شما را به نزدیک ترین محل زیارت برسانند.

7) مدرسه پریزاد که در جنوب غربی روضه منوره قرار دارد در حال حاضر مرکز پاسخگویی به سوالات دینی شده است. شما در هر زمان از روز (به جز ساعات نماز) به این محل بروید، یک یا چند روحانی را می بینید که افرادی دورشان جمع شده اند و در حال سوال و جواب می باشند. در این محل شما می توانید هرگونه سوال از دینی و احکامی و سیاسی و شبهاتی و ... که دارید، مطرح کنید و در مورد آن گفتگو کنید. بنای این مدرسه برای دوره تیموری می باشد.

نمایش بیشتر
  • امکانات

  • جای پارک  فروشگاه 
مکانهای پیشنهادی
رستوران
موزه
جاذبه تفریحی
جاذبه گردشگری
جاذبه طبیعت گردی
مجتمع تجاری
غذای محلی
مناسبت ها
هتل ها
هتل های آپارتمانی