• مسجد زیتونه

مسجد زیتونه

  (Zaytuna Mosque)   

نوشتن نظر


مسجد زیتونه با مساحت 5000 مترمربعی اش به عنوان یکی از اولین و بزرگترین دانشگاهها در جهان اسلام شناخته می شود و بسیاری از دانشمندان مسلمان در طول تاریخ بیش از 1000 ساله این دانشگاه از آن فارغ التحصیل شده اند. شاید از معرفترین آنها را بتوان از ابن خلدون نام برد، کسی از او به عنوان پدر تاریخ نگاری نوین یاد می شود. البته از سال 1381 ه.ق. حکومت تونس تدریس در این مسجد را ممنوع کرده و از آن فقط برای خواندن نماز استفاده می شود.

این‌ مسجد روى‌ ویرانه‌هاى‌ یک‌ معبد قدیمى‌ و در بعضى‌ از اجزا، به‌ تقلید از مسجد جامع‌ قیروان‌ ساخته‌ شده‌ است‌. پس‌ از فتح‌ تونس‌ توسط‌ اعراب‌ در سال ‌ 79 هجرى (698 میلادی) ، براى‌ اقامه‌ى‌ نماز و نشر دین ‌اسلام‌ نیاز به ساخت مساجد احساس شد. از این‌ رو به‌ همت‌ شیخ‌ حسان‌ بن‌ نعمان‌ غسانى‌ اولین‌ مسجد در شمال‌ افریقا ساخته‌ و «مسجد جامع‌ زیتونه‌» نامیده‌ شد. علّت‌ این‌ نام‌ گذارى‌ آن‌ بود که‌ در معبدى‌ که ‌مسجد در آن‌ بنا گردید درخت‌ زیتونى‌ وجود داشته‌ است‌. هم‌ چنین‌ گفته‌ شده‌ است‌ به‌ علت ‌فراوانى‌ درختان‌ زیتون‌ در منطقه‌اى‌ که‌ مسجد در آن‌ بنا گردید نام‌ «زیتونه‌» بر آن‌ نهاده‌ شد.

این‌ مسجد عرصه‌اى‌ مستطیل‌ شکل‌ دارد. صحن‌ آن‌ در سمت‌ جنوب ‌شرقى‌ قرار دارد. و این‌ صحن‌ از سمت‌ رواق‌ قبله‌ رو‌باز است‌. در مقابل‌ صحن‌ از سه‌ طرف‌ سقیفه‌هایى‌ متکى‌ بر ستون‌ قرار دارد که‌ هر یک‌ ایوانى‌ را تشکیل‌ مى‌دهند. در بخش‌ غربى‌ مسجد مناره‌اى‌ زیبا به‌ ارتفاع‌ 43 متر ساخته‌ شده‌ که‌ از درون‌ و بیرون‌ مسجد قابل‌ مشاهده‌ است‌. در رواق ‌قبله‌ ایوان‌ هاى‌ متعددى‌ قرار دارد که‌ ستون‌هاى‌ کوتاه‌ داراى‌ تاج‌ و قوس‌ آن‌ ها را از یکدیگر جدا مى‌کند. تعداد این‌ ستون‌ها چهارده‌ عدد است‌ و عمود بر دیوار قبله‌ است‌. روى‌ قسمت‌ بیرونى‌مقابل‌ صحن‌ کتیبه‌ هایى‌ به‌ خط‌ کوفى‌ از آیات‌ قرآنى‌ وجود دارد. در رواق‌ قبله‌ دو گنبد وجود دارد: یکى‌ بر فراز مربع‌ مقابل‌ محراب‌ قرار دارد ؛ و دومى‌ بالاى‌ منطقه‌ مربعى‌ که‌ در انتهاى‌ ایوان‌ میانى‌قرار دارد. گنبد به‌ شکل‌ چند ضلعى‌ است‌ و در پایین‌ آن‌ کتیبه‌ هایى‌ تاریخى‌ وجود دارد. در سمت‌ راست‌ محراب‌ اتاقکى‌ کوچک‌ وجود دارد که‌ منبر چوبین‌ متحرک‌ مسجد در آن‌ نگه‌ دارى‌ مى‌شود. مسجد 13 در ورودى‌ دارد که‌ از چوب‌ صندل‌ ساخته‌ شده‌اند. در صحن‌ مسجد جامع‌ زیتونه‌ آب‌انبارى‌ وجود دارد که‌ یاد‌آور دوران‌ خشکسالى‌ پدید آمده‌ در تونس‌ در سده‌‌هاى‌ گذشته‌ است‌. دراین‌ مسجد هم‌ چنین‌ کتابخانه‌اى‌ ارزشمند ساخته‌ شده‌ که‌ هزاران‌ کتاب‌ را در خود جاى‌ داده‌ است‌.بناى‌ این‌ کتابخانه‌ به‌ سال‌ 616 هجرى‌ (1393 میلادى‌) باز مى‌گردد.

در تاریخچه این مسجد آمده است که یکبار در سال ‌ 970ه.ق.‌ و در دوران‌ حکمرانى‌ امپراتور شارلکن‌، اسپانیایى‌ ها تونس‌ را اشغال‌ نموده‌ و حرمت‌ مسجد را شکستند. آنان‌ کتابخانه‌ را ویران‌ و محتویات‌ مسجد را تخریب‌ و با شمشیرهاى ‌خود کتاب‌ ها و مخطوطات‌ موجود را پاره‌ پاره‌ کردند.

نمایش بیشتر