• قنات قصبه گناباد

قنات قصبه گناباد

نوشتن نظر


قنات قصبه (کاریز گناباد)یا کاریز کیخسرو عمیق ترین و قدیمی‌ترین قنات جهان است. آن گونه که از منابع کهن و همچنین سفرنامه ناصر خسرو و منابع شفاهی بر می آید آنرا کاریز کیخسرو می گفته اند.

ایران سرزمین قنات‌هاست؛ قنات‌هایی که نمونه‌های بارز آن را می‌توان در خراسان بزرگ و فلات مرکزی ایران همچون یزد، کرمان و اصفهان مشاهده کرد، اما عمیق‌ترین و قدیمی‌ترین این قنات‌ها که مربوط به 2700 سال پیش و حکومت هخامنشیان بوده و از معماری فوق‌العاده پیچیده‌ای برخوردار است، به شهرستان تاریخی گناباد خراسان رضوی تعلق دارد.

قنات قصبه گناباد با طول 33 کیلومتر، تعداد چاه‌های بیش از 470 حلقه و عمق مادر چاه آن حدود 300 متر، عمیق‌ترین، بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین قصبه جهان است که به عنوان یکی از پدیده‌های شگفت‌انگیز دست ساخته انسان در طول تاریخ و نمادی از همنوایی بشر با طبیعت، توجه بسیاری از مورخان و پژوهشگران را به خود جلب کرده است. 

مهندسی و تکنولوژی حفر و شیوه بهره‌برداری آب از این قنات کهن به گونه‌ای است که به‌رغم گذشت بیش از هزار سال از عمرش، بدون کاهش از میزان آب همچنان مورد بهره‌برداری است و تا فاصله 40 کیلومتری شمال گناباد را نیز با آبی گوارا سیراب می‌کند. مهندسی این قنات به‌گونه‌ای است که با پستی و ‌بلندی‌های موجود در مسیر قنات، پس از سیراب شدن یک منطقه آب بار دیگر به زیرزمین هدایت می‌شود تا به قنات بعدی برسد. 

قنات قصبه در لایه‌ای از خاک حفر شده که آب را در خود ذخیره می‌کند و ساکنان منطقه می‌توانستند در آب‌بند و اتاقک بالای آن‌که به چاه بالاخانه‌دار معروف است،‌ آب را ذخیره کنند و از ذخایر زیرزمینی قنات استفاده نکنند، درست برخلاف وضعیت کنونی که بدون توجه به تجربیات ارزشمند گذشته با حفر چاه‌های غیرمجاز ذخایر آب‌های زیرزمینی نابود شده و فرونشست‌های عمیق در بسیاری از شهرهای کشور ایجاد شده است.

اگر برای دیدن قنات قصبه به گناباد رفتید، بازدید از دیگر جاذبه‌های گردشگری این منطقه باستانی را فراموش نکنید؛‌ جاذبه‌هایی چون مسجد جامع قدیم گناباد، مسجد جامع عبدالله نوقاب، بقعه امامزاده سلطان محمد عابد، روستای تاریخی ریاب، آرامگاه بهلول، قلعه تاریخی عمرانی، سرو کهن نوقاب، آب انبار شریعت و موزه آب، خانه شریعت، موزه تاریخی گناباد و خانه خانیکی که بازدید از هر کدام لطفی دگر دارد.

کاریز قصبه گناباد در سال ۱۳۷۹ توسط سازمان میراث فرهنگی با شماره ۲۹۶۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

نمایش بیشتر